De tweede pijl ( de situatie omarmen )

Wanneer hij het over lijden had, sprak Boeddha over de eerste en de tweede pijl. De eerste pijl is zo goed als onvermijdelijk: we krijgen allemaal met lijden te maken, in één of andere gedaante. Ik heb het zelf vaak over de fysieke chronische pijn, maar er bestaan uiteraard vele andere: er sterft iemand in je nabije omgeving, je wordt ziek, je partner verlaat je, je hebt geldzorgen, je hebt te kampen met een depressie of een burnout, etc.

De tweede pijl bestaat uit onze reactie op die eerste pijl: hoe gaan we om met onze ziekte? Het verlies van een dierbare? Welke gedachten en gevoelens komen er naar boven als we met iets geconfronteerd worden dat we hoegenaamd niet willen?Hier komen we opnieuw uit bij het woord ‘aanvaarden’. Kan je het aanvaarden dat die eerste pijl je heeft geraakt of vind je het onrechtvaardig of niet eerlijk? Komen er zinnen naar boven zoals : waarom moet mij dit nu overkomen? Hoe ga ik hier uit geraken? Hoe ga ik hier mee verder kunnen leven? Hoe kan ik dit lijden teniet doen?

Het is een natuurlijke reactie om zo ver mogelijk van het lijden weg te willen blijven en dicht bij de plezierige dingen des levens. Het boeddhisme leert ons echter ook dat het ene nu éénmaal niet kan bestaan zonder het andere. Er is geen donker zonder licht, geen goed zonder kwaad, geen plezier zonder pijn, geen geboorte zonder sterven. Het is dan ook belangrijk dat we die tweede pijl gaan (h)erkennen, niet uit de weg gaan of cultiveren door onze gedachten en ideeën. Aan die eerste pijl valt weinig of niets te doen; de impact van die tweede pijl hebben we evenwel wel in eigen handen.

omarmen

De situatie omarmen. Het is natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Plots geen werk meer, geen vrouw, ernstig of ongeneeslijk ziek… Ga er maar eens aan staan.
De eerste pijl wordt vaak versterkt doordat we er verdriet, woede, angst aan koppelen. We hebben er echter alle baat bij om zo rustig mogelijk naar de situatie te kijken, en proberen om er – met een heldere geest – geen extra leed aan toe te voegen. Het is een oefening die je elke dag opnieuw in de praktijk dient te brengen.
Aanvaarden, het omarmen van de situatie, er één mee proberen zijn en van daaruit te handelen. Dat laatste is niet onbelangrijk.
Het betekent niet dat je bij de pakken moet blijven zitten, dat je een ‘je m’en fou’-houding moet aannemen. Integendeel, je moet het je wel degelijk heel erg aantrekken, maar niet in die mate dat het je mentaal helemaal ondersteboven haalt.
Probeer te kijken naar wat er is, zoek de stilte op, maak contact met je hart, adem rustig in en uit en wees getuige van wat er zich afspeelt.

Persoonlijk heb ik al heel veel te maken gehad met die tweede pijl: ik had het gevoel dat ik het allemaal niet meer aankon. Het is op sommige momenten gewoon te veel: de dagelijkse pijn, de gevolgen van die pijn, de vermoeidheid, het gebrek aan energie…
Dat heeft niet enkel een invloed op mezelf, maar ook op mijn werk, mijn gezinsleven, mijn vrouw en mijn kinderen, die hun speelpapa maar al te vaak moeten missen. Of mijn vrouw die zich moet schikken naar de ‘pijn van de dag’. Het schuldgevoel dat ik daarbij krijg, is immens groot. Het is op zulke momenten verdomd moeilijk om rustig te blijven en je emoties niet de vrije loop te laten.

tweedepijl

Het schrijven van deze blog doet me beseffen hoe pijnlijk die tweede pijl wel kan zijn, zeker als als je je gevoelens en gedachten de vrije loop laat. Ik ben er mij van bewust dat – ondanks de fysieke pijn – de pijn van alle negatieve gedachten, de angst , de woede minstens evenveel pijn doet. Fysieke pijn bestaat niet alleen, maar wordt geschaduwd door een mentale, psychische pijn. Die is voor iedereen anders, en bijna altijd onzichtbaar, waardoor die vaak botst op onbegrip bij je werkgevers, je echtgenoot of vrienden.

Het gevoel niet au serieux genomen te worden, niet geloofd te worden zorgt voor extra pijn. Aan de buitenkant is veelal niets te zien.
We leven helaas nog steeds in een maatschappij waarin alles meetbaar moet zijn, waarbij men iets pas gelooft als men het ook kan zien. Als iemand met een verminkt gezicht op tv komt, dan voelt iedereen direct de pijn, maar als men iemand interviewt met een burnout, een derpressie, een pijnlijke of ongeneeslijke ziekte, dan wordt het plots een heel stuk moeilijker om ons medeleven te tonen.

Maar even terug naar Boeddha’s tweede pijl.
Het moment dat je je ervan bewust bent dat je die tweede pijl opnieuw aan het voeden bent – dat moment van het zien, je ervan bewust te zijn – is van groot belang en meestal al voldoende om opnieuw te centeren en de rust in jezelf terug te vinden.

Ik sluit graag af met een boodschap: ga eens kijken wat jouw tweede pijl is, en welke gedachten en gevoelens daar allemaal aan vasthangen.
Of doe zoals ik hier doe, schrijf het op, en post het in een blog, in de hoop dat iemand het leest, zodat we beetje bij beetje elkaar beter leren begrijpen en elkaar kunnen steunen in het leren omgaan met die tweede pijl.

One Comment

  1. Beantwoorden
    Sarah 29 februari 2016

    Prachtig. In boodschap en vorm. Mooi gedaan…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *